واژه ,آوای ,مانند آوای ,برخی نکات

راهنمای برخی نکات در خواندن آوانوشت های اوستایی و گاتها

:: راهنمای برخی نکات در خواندن آوانوشت های اوستایی و گاتها
واژه ,آوای ,مانند آوای ,برخی نکات

درود بر شما دوستان،

چندی پیش یکی‌ از دوستان از من در مورد راهنمای برخی نکات در خواندن آوانوشت‌های اوستایی و گاتها  پرسش کرد که فکر می‌کنم دوستان دیگری نیز با این مشکل مواجه هستند.

به همین جهت شایسته دونستم که آن‌ را با شما در میاد بگذارم.

 

- اوْ  مانند آوای "او" در واژه "اورامان".

 

- وُ مانند آوای "او" در واژه "کو" ( = کجاست ).

 

- ه در پایان واژه بدین شکل آوانویسی شده :

وَنگ ھِ    یا    وَنْگ ھُ

- نشانه "و" در اول ، میان یا پایان آوای " وِ " یا " وَ " خواهد داد

- "اﻳ" یا "ای" مانند آوای "ای" در واژه "ایران".

- چنانچه "الفِ" پیش از "ی" آوای "آ" بدهد ، به گونه ی "آ" ، آوانویسی شده است.

- در باقی موارد همانگونه که واژه نشانه گذاری شده اند و نشان داده شده اند خوانده می شود.

منبع اصلی مطلب : گفتار نیک ، پندار نیک ، کردار نیک
برچسب ها : واژه ,آوای ,مانند آوای ,برخی نکات
اشتراک گذاری: این صفحه را به اشتراک بگذارید

پولوم : راهنمای برخی نکات در خواندن آوانوشت های اوستایی و گاتها


سفره ,زرتشتيان ,افراد ,خانواده ,حاضر ,خانه ,افراد خانواده ,جلوي سفره ,همكيشان عزيز ,بازديد همگاني ,ديگر مانند

آئین برگزاری جشن نوروز زرتشتیان

:: آئین برگزاری جشن نوروز زرتشتیان
سفره ,زرتشتيان ,افراد ,خانواده ,حاضر ,خانه ,افراد خانواده ,جلوي سفره ,همكيشان عزيز ,بازديد همگاني ,ديگر مانند

چند روز پيش از آغاز گهنبار ششم كه در پنج روز پايان سال خورشيدي واقع مي شود، زرتشتيان ايران به ويژه در «كرمان» و يزد، مقداري دانه هاي گوناگون مانند گندم و جو و عدس و ماش و غيره را هر يك در ظرف هاي كم عمقي مي كارند. زرتشتيان اين ظروف كاشته شده را به نام «ششه» مي خوانند. آن ها پشت چند عدد كوزه آب نديده را نيز با كرباس مي پوشانند و مقداري تخم تره تيزك يا شاهي كه با آب و خاكستر مخلوط شده است را بر روي كرباس مي مالند. بعد كوزه ها را از آب پر ميكنند و ششه ها را هم آب مي دهند و در جاي گرمي مي گذارند. پس از چند روز، دانه ها در اثر حرارت و رطوبت جوانه مي زند و در روز اول گاهنبار پنجه، زرتشتيان اين ششه ها و كوزه ها كه تا آن موقع روييده و سبز شده اند را در جلوي صفه بزرگ كه جاي برگزاري گهنبار ها است مي گذارند. كار ديگري كه زرتشتيان قبل از آغاز گهنبار ششم انجام مي دهند، خانه تكاني كامل و آب و جارو كردن و زدودن آلودگي ها و كثافات از سرتاسر خانه از داخل و خارج است.

در پنج روز آخر سال، زرتشتيان مراسم گهنبار پنجه را برگزار مي نمايند و شب آخر سال در پشت بام هاي خود آتشمي افروزند و چراغي هم به لبه بام خود مي گذارند كه تا بامداد روشن است. سحر گاه روز اول عيد در پشت بام ها دوباره آتش افروزي آغاز مي شود و با زمزمه «اوستا» به هم مي آميزد؛ به حدي كه همسايگان از شنيدن آهنگ موزون «اوستا» و ديدن شعله هاي لرزان آن همه آتش در هواي رقيق سحرگاهي به وجد مي آيند.


هنگام سرودن «اوستا» مقد
اري لرك حاضر است و ميوه تازه پاره مي كنند. شاخه هاي سرو و مورد و گل نيز در پشت بام حاضر است. مقداري برگ آويشن در ظرف آبي ريخته شده و چند عدد ششه و كوزه هم در لبه بام ها چيده شده است. به محض دميدن اولين اشعه خورشيد اين مراسم پايان مي پذيرد. چند شاخه سرو و مورد و گل را روي لبه بام مي گذارند و آب و آويشن را هم از پشت بام به پايين مي ريزند و سپس از پشت بام پايين آمده و مراسم اصلي عيد نوروز را شروع مي كنند.


تمام افراد خانواده كه همه
به گرمابه رفته و بهترين و نو ترين پوشاك خود را پوشيده اند، هنگام سال گردش، جلوي سفره عيد قرار مي گيرند. روي سفره اشياء نام برده زير حاضر است: آيينه با گلاب پاش، ظرفي پر از نقل سفيد كه در وسط سفره گذاشته شده، يك ظرف آب جلوي سفره كه مقداري برگ آويشن و يك دانه سيب يا انار يا نارنج و چند سكه نقره در آن انداخته شده، يك مجمر آتش، «كتاب مقدس اوستا»، گلداني پر از شاخه هاي سرو و مورد و گل، چراغي روش و شمع هايي كه در اطراف سفره قرار دارد، ظروف آجيل و حلويات و خوراكي هاي پخته، كاهو و اسفناج و سبزيجات و ميوه جات، ماست و پنير، كماچ و نان شيرمال و بالاخره تمام نعمت هايي كه پروردگار توانا به ما بخشيده، سر سفره عيد حاضر است. ضمناً زرتشتيان در اول بامداد عيد در دو طرف چهارچوب پاييني درب منازل، مقداري برگ آويشن مي ريزند كه اين علامت برقرار جشن در آن خانه ها است.

هفت سين كه برادران مسلمان ما مخصوصاً سعي مي كنند سر سفره عيد بگذارند در بين زرتشتيان مرسوم نيست. اينان مي كوشند تا بهترين داده هاي اهورايي را سر سفره عيد حاضر نمايند ولي اصراري ندارند كه حرف اولشان سين باشد يا چيزي ديگر. بعضي از محققين مي گويند كه در زمان قديم در سر سفره عيد، هفت شين داشته اند مانند شمع و شراب و شيريني و شربت و غيره كه باور كردني نيست. عده اي ديگر مانند «سرگرد اورنگ» و «آقاي اردشير جهانيان» معتقد اند كه كلمه «هفت سين» از «هفت چين» گرفته شده يعني از هفت چيز چيده شده از درخت مانند ميوه جات و سبزيجات. بعضي ديگر مانند «موبد رستم شهزادي» بر اين عقيده استوار اند كه بر سر سفره عيد بايد داده هاي هفت امشاسپندان حاضر باشد.

 

تعبيرات هر چه باشد، قدر مسلم ايناست كه عدد هفت در بين ايرانيان، عدد مقدسي به شمار مي رود و كلماتي مانند هفت امشاسپندان، هفت كواكب، هفت طبقه زمين، هفت طبقه آسمان، هفت ملك مقرب، هفت يشت، هفتن بوخت، هفته و از اين قبيل كلمات همه نماينده عظمت و تقدس اين عدد اند در بين ايرانيان باستان و امروز.


باري، افراد خانواده در جلوي سفره نوروزي قرار گرفته و با سرودن «اوستا»، اهورا مزدا را براي همه داده هايش سپاس مي گويند. پس از اتمام «اوستا»، مراسم شادباش گفتن بين افراد خانواده آغاز مي شود و آمدن سال نو را با دادن شاخه مورد يا سرو يا گلي به دست يكديگر تبريك مي گويند. بعد گلاب پاش و آيينه به دور گردانده مي شود و همه افراد خانواده، نگاهي به آيينه مي اندازند و قدري گلاب بر روي خود مي مالند و يك دانه نقل سفيد را هم برداشته و دهان خود را شيرين مي نمايند. سپس از طرف رييس خانواده به هر يك از افراد فاميل مبلغي وجه نقد يا چيزي به عنوان عيدي داده مي شود.

نخست چنان چه يكي از بستگان نزديك در سال گذشته فوت نموده و خانواده اش پرسه دار باشند به خانه آن مرحوم رفته و تسليت مي گويند. سپس همه افراد خانواده با هم به آدريان مي روند و آن جا، هم سپاس و ستايش پروردگار يكتا به جا مي آورند و هم به ديگر برادران و خواهران همكيش كه حضور دارند دست داده و شادباش مي گويند.


پس از بيرون آمدن از آدريان، ديد و بازديد عمومي كه با عرض شادباش ها و عيش و عشرت ها و تجديد دوستي ها و رفع كدورت ها توام است آغاز مي شود. اين مراسم در بسياري از شهرستان ها تا بيست و يك روز ادامه دارد؛ ولي در «تهران» بيش از دوازده روز طول نمي كشد و روز سيزدهم به كشتزار ها و باغات بيرون شهر رفته و سيزده به در مي نمايند.
با افزايش جمعيت زرتشتيان «تهران» و پراكنده شدن آن ها در اين شهر بزرگ در سال هاي اخير، ديد و بازديد همگاني به ويژه براي آن هايي كه فاقد وسيله رانندگي هستند بسيار مشكل و طاقت فرسا شده است. اينان با همه دوندگي و حرارت و با صرف نظر كردن از خواب و استراحت بعد از ظهر، باز هم نمي توانند به همه دوستان و آشنايان رسيده و ديداري تازه نمايند. بار ها اتفاق افتاده كه شما به قصد ديدن دوست خود از منزل بيرون مي رويد و وقتي به منزل او مي رسيد او را در خانه نمي يابيد و چه بسا كه او هم در همين ساعت به قصد ديدار شما آمده و بدون گرفتن نتيجه برگشته است. باز هم مشاهده شده كه بعضي ها براي اين كه به همه دوستان برسند، مراعات وقت خواب و خوراك ديگران را نمي نمايندو ممكن است شما مشغول صرف نهار يا استراحت بوده باشيد كه زنگ خانه به صدا در مي آيد و مهمان هايي براي عرض شادباش وارد مي شوند. در هر حال، ديد و بازديد عيد در اين روز ها مشكل بزرگي شده و بسياري از همكيشان عزيز براي فرار از اين مشكل است كه رنج سفر را بر خود هموار نموده و ايام عيد را به مسافرت مي روند.


«انجمن زرتشتيان تهران» به منظور رفع اين اشكال عمومي در چند سال اخير، مجلس ديد و بازديد همگاني اي در بعد از نيمروز دوم عيد يا روز وهمن و فروردين ماه در محل انجمن بر پا مي كند و عموم افراد زرتشتي مي توانند در اين مجلس حاضر شده و دوستانو آشنايان را در آن جا ملاقات نموده و به هم تبريك بگويند. اين اقدام، كاري است بسيار پسنديده و بجا كه اگر ادامه پيدا كند، به تدريج همكيشان عزيز به آن تمايل پيدا كرده و نتيجه مطلوب از آن به دست خواهد آمد و همه اشكالات موجود مرتفع خواهد شد؛ زيرا در اين گونه مجالس، شخص مي تواند كليه دوستان و آشنايان را ملاقات و با آن ها ديد و بازديد نمايد و ساير روز هاي عيد را با افراد خانواده و بستگان و دوستان خيلي نزديك خود به سر برده و از آن ايام به نحو احسن استفاده نمايد.

منبع اصلی مطلب : گفتار نیک ، پندار نیک ، کردار نیک
برچسب ها : سفره ,زرتشتيان ,افراد ,خانواده ,حاضر ,خانه ,افراد خانواده ,جلوي سفره ,همكيشان عزيز ,بازديد همگاني ,ديگر مانند
اشتراک گذاری: این صفحه را به اشتراک بگذارید

پولوم : آئین برگزاری جشن نوروز زرتشتیان


ایرانیان ,زمان ,هوشنگ ,برگزار ,بهمن ,هرسال ,پرستارانی برای ,کورش نیکنام ,موبد کورش

جشن سده، جشن مهار شدن آتش

:: جشن سده، جشن مهار شدن آتش
ایرانیان ,زمان ,هوشنگ ,برگزار ,بهمن ,هرسال ,پرستارانی برای ,کورش نیکنام ,موبد کورش


موبد کورش نیکنام

سده یکی از جشن های ملی ایرانیان است که هرسال به روز مهر از ماه بهمن و با آتش افروزی به هنگام غروب آفتاب برگزار می شود....
در شیوه گاه شماری نیاکان ما دو فصل تابستان و زمستان وجود داشته است که زمستان از ماه آبان آغاز می شده بنابراین جشن سده نیز یک سد روز پس از آن برگزار می شده است ویژگی آتش افروزی در جشن سده برای این است که سده مهار شدن و در اختیار درآوردن این عنصر سود بخش را یاد آوری می کند.
بیگمان مردم در آن زمان آتش را می شناختند وبه دلیل ایجاد آتش سوزی ها شاید از آن بیم داشتند ولی چگونگی تهیه و به کارگرفتن آتش را نیاموخته بودند . با گزارشی که در شاهنامه فردوسی برای هوشنگ شاه آمده ایرانیان آتش را دریک برخورد طبیعی در اختیار گرفتند، روزی هوشنگ شاه با همراهانش برای شکار به کوه ودشت رفته بودند که ناگهان ماری دراز و سیاه از دور پدیدار شد .

یکی روز شاه ِ جهان سوی کوه
گذر کرد با چند کس هم گروه
پدید آمد از دور چیزی دراز
سیه رنگ و تیره تن و تیز تار
دو چشم از بر سر چو دو چشمه خون
ز دود ِ دهانش جهان تیره گون

هوشنگ شاه سنگی از زمین بر می گیرد و به سوی مار پرتاب می کند. تا بلکه آن را بکشد. ولی مار فرار می کند و سنگ به سنگ دیگری برخورد می کند که جرقه ای از دل سنگ پدیدار می شود و به بوته های پیرامون سنگ می رسد، با این شعله ، بوته خشک آتش می گیرد و رازِ آتش افروزی نخستین بار برای ایرانیان آشکار می گردد .

نگاه کرد هوشنگ با هوش و سنگ
گرفتش یکی سنگ و شد تیز چنگ
به زور کیانی ، رهانید دست
جهانسوز مار از جهانجوی جست
بر آمد به سنگِ گران، سنگ خُرَد
همان و همین سنگ بشکست گرد
فروغی پدید آمد از هر دو سنگ
دل سنگ گشت از فروغ آذرنگ

با فروزان شدن آتش و نوری که از بوته ها پدیدار می شود هوشنگ وهمراهان به شگفت آمده و شادمان می شوند آنگاه خداوند را نیایش کردند که راز مهارکردنِ آتش را برای آنان آشکار کرده است. به شادمانی کشف آتش روشنایی را پرستش سوی ایرانیان می داند و آن روز را جشن می گیرند، این سنت همچنان به نام جشن سده برجا مانده است.

نشد مار کشته ولیکن ز راز
ازین طبع سنگ آتش آمد فراز
جهاندار پیش جهان آفرین
نیایش همی کرد و خواند آفرین
که او را فروغی چنین هدیه داد
همین آتش آن گاه قبله نهاد

این کشف ارزشمند ایرانیان مرزی بود بین توحش وتمدن زیرا انسان پس از کشف آتش، از روشنایی وگرمای آن بهره گرفت، شب های تیره را به روشنی تبدیل کرد و از غارنشینی کوچ کرده به شهرنشینی رسید.
با ابتکار جدید در کشف آتش، انسان سفال سازی را شروع کرد وبه آرامی به شناخت فلزات رسید، چرخ تمدن با سرعتی چشمگیر به چرخش درآمد.
با مهار شدن آتش ایرانیان در یافتند که آتش برخی از ویژگی های موجود زنده دیگر را در خود دارد ، اگر به آن پیوسته خوراک نرسد یا اکسیژن آن قطع شود آتشی وجود نخواهد داشت. باد وبارن نیز سبب خاموش شدن آتش می گردد بنابراین از همان زمان پرستارانی برای آتش برگزیده شدند. چوب و هیزم برای آتش می آوردند ، برای آتش خانه هایی با معماری ساده ودرخور آن ساختند که تاکنون نیز یادگارهای آن در ایران وجود دارد. پرستارانی برای نگهداری روشنایی آتش، چوب خوشبو برآن می گذارند. وآتشکده ها همچنان برای زرتشتیان یکی از پایگاه های نیایش خداوند است.
جشن سده،که یادگار هوشنگ شاه است تا به امروز همچنان به یادگار مانده است واز آن زمان تا کنون هرسال ایرانیان، به روز دهم بهمن ماه این جشن شکوهمند و شادی آور را در سرزمین ایران و دربرخی از کشور های دیگر جهان برگزار می کنند.

خیام، اندیشمند وشاعر نیشابوری در کتاب " نوروز نامه " خود آورده است:
" هرسال تا به امروز جشن سده را پادشاهان نیک عهد در ایران و توران به جای می آوردند، بعد از آن تا به امروز، زمان این جشن به دست فراموشی سپرده شد و فقط زرتشتیان که نگهبان ِ سنن باستانی بوده و هستند این جشن باستانی را بر پا می داشتند "

مردآویج زیاری در سال 323 هجری قمری، جشن سده بزرگ و باشکوهی را در شهراصفهان برگزار کرد.جشن سده در زمان غزنویان نیز جشن سده دوباره گسترش یافت در آن زمان عنصری شاعر ایرانی در برگزاری یکی از جشن های سده قصیده ای در باره این جشن برای سلطان محمود غزنوی خواند که آغاز آن چنین است:

سده جشن ملوک نامدار است
ز افریدون و از جم یادگار است

این جشن به این سبب سده نام گرفته است که سد روزپس از زمستان ِ بزرگ برگزار می شود یعنی روز دهم بهمن هرسال که ماه های آبان ، آذر ودی ( 90 روز) و ده روز از ماه بهمن، سد روز خواهد شد. فرخی سیستانی درباره زمان برگزاری جشن می گوید:

از پی تهنیت روزنوآمد بر شاه
سدهً فرخ روز، دهم بهمن ماه

جشن سده ،یکی از جشن های ملی ایرانیان است و برگزاری آن مربوط به زرتشتیان ایران نیست چنانکه جشن نوروز وبزرگداشت شب چله را همهً ایرانیان پاس می دارند شایسته است تا دیگر جشن های ایران باستان نیز که جنبهً دینی زرتشتی ندارد و برگرفته از پدیده های تاریخی ، طبیعی و حماسی نیاکان ما در ایران است نیز همگانی شود و ایرانیان به برپایی آن افتخار کنند. جشن سده ( مهار شدن آتش )، جشن مهرگان ( آیین پیمان و دوستی)، جشن تیرگان ( حماسه آرش کمانگیر) جشن اسفندگان ( برگداشت جایگاه زنان) از جمله جشن های ملی ایرانیان است.

موبد کورش نیکنام

منبع اصلی مطلب : گفتار نیک ، پندار نیک ، کردار نیک
برچسب ها : ایرانیان ,زمان ,هوشنگ ,برگزار ,بهمن ,هرسال ,پرستارانی برای ,کورش نیکنام ,موبد کورش
اشتراک گذاری: این صفحه را به اشتراک بگذارید

پولوم : جشن سده، جشن مهار شدن آتش


موبد ,هیربد ,دستور ,زرتشتی ,دینی ,آموزش ,پیشوایان دینی ,موبد دكتر ,انجمن موبدان ,ایران باستان ,دینی زرتشتی ,دكتر جهانگیر اشیدری ,مهربان جمشید زر

هیربد

:: هیربد
موبد ,هیربد ,دستور ,زرتشتی ,دینی ,آموزش ,پیشوایان دینی ,موبد دكتر ,انجمن موبدان ,ایران باستان ,دینی زرتشتی ,دكتر جهانگیر اشیدری ,مهربان جمشید زراشوزرتشت پیام آور راستی، در بخشی از سرودهای خود گات‌ها باور داردكه آموزگار بودن دانش اندوختن و آن را گسترش دادن سبب رسیدن انسان به رسایی و كمال (هَه اوروَتات= خورداد) و پس از آن به بالاترین درجه عرفان یعنی بی مرگی و جاودانگی (اَمِرَه تات=امرداد) خواهد شد. 
بی گمان همه كسانی كه كوشش می كنند تا از خرد خویش بهترین بهره را بگیرند و در راه دانش اندوزی و گسترش دانش نیك در جامعه انسانی گام بردارند،از یاران پیامبر خواهند بود زیرا اشو زرتشت نیز پس از شناخت خداوند از دیده دل ، با دانش درونی و آگاه شدن به راز هستی و الهام از پیام اهورایی، به میان مردم آمده با شیوایی بیان پیام راستی را به دیگران آموختند تا جهانیان را از دروغ و كژاندیشی بازداشته به سوی راستی، مهر،شادمانی و دوستی راهنمایی فرمایند.

اشوزرتشت در گات ها – هات 31 بند 6 فرموده است: 
" بهترین سعادت و خوشی به آموزگار دانایی خواهد رسید كه پیام آیین راستی را بیاموزد. 
پیامی كه انسان ها را به سوی رسایی و جاودانگی می رساند و آنگاه آموخته هایش را به دیگران بیاموزد. 
پاداش چنین آموزگاری شهریاری مینوی در پرتو منش نیك خواهد بود."

در سد در نثر درباره آموزش هیربدی و هیربد چنین آمده است. 
در نود و هشتم –

(1) اینكه بهدینان را می باید كه خط اوستا بیاموزاند پیش هیربدان و استادان تا در خواندن نیایش و یشت، خطا نرود. 
(2) بیشتر واجب هر هیربدان و استادان را هست كه همه بهدینان را خط اوستا بیاموزد و اگر هیربد در آموختن ایشان تقصیر نماید او را عظیم گناه باشد. 
(3) كه اورمزد به افزونی زرتشت را گفت كه هیربدی و استادی در آموختن اوستا بهدینان را تقصیر كند او را از بهشت چندان دور كنم كه پهنای زمین است.


چنان كه پیداست به آموزش دهندگان(هیربدان) توجه شده است. 
به این ترتیب آموزگاران به ویژه دانایانی كه دین و فلسفه و شیوه نگرش درست به زندگی و جهان هستی را به دیگران آموزش می دهند از بهترین پاداش اهورایی برخوردار خواهند شد. 
آموزگار دین را در ایران باستان هیربد(hirbad) نیز گفته اند 
در اوستا واژه ای هیربد به صورت (اَ اِثْرَه پئی تی) آمده است این واژه از دو بخش تشكیل شده است بخش اول (ae Thra) به چم آموزش و یاد دادن است و بخش دوم (paiti) به چم دارنده و صاحب می باشد، در بخش های گوناگون اوستا از (ae thrya)به چم شاگرد و دین آموز یاد شده است.(1) 
این واژه در فرهنگ واژگان پارسی به بعضی از پیشوایان دین زرتشتی داده شده است كه كار آنان نگهداری و پرستاری از آتش در آتشكده ها و یا رساندن آموزش های دینی به مردم و به عبارتی آموزگاران دین زرتشت بوده اند . در بررسی واژه هیربد در فرهنگ نامه ها به جایگاه و چم واژه موبد و دستور نیز كه از مقام های دیگر پیشوایی دین زرتشت است اشاره شده است.

لغت نامه دهخدا(2): این كلمه از دو جز است نخستین كه اَثرا باشد به معنی آموزش و تعلیم و جزو دوم پَئیتی(بد=پسوند اتصاف) است به معنی مولی و صاحب و دارنده.

فرهنگ معین(3): (hir-bad) 1- استاد آموزگار 2- شاگرد آموزنده 3- پیشوای دینی 4- رییس آتشكده فرهنگ معین واژه موبد را مگوپَت در پهلوی می داند: 
موبد(Magupat) روحانی زرتشتی و موبدموبدان را رییس موبدان و دارای بزرگترین درجه روحانیت زرتشتی می داند.

فرهنگ جامع شاهنامه(4): هیربد(hirbad) خادم آتشكده بزرگ، قاضی و مفتی زرتشتیان این كلمه مركب از هیر (اثرا) به معنی آموزش و تعلیم و پئیتی یا بد به معنی دارنده و صاحب و چون آموزش به دست موبدان بوده از آنان به اسم آتربانان و هیربدان یاد شده است.

یكی مرد بدنام او هیربد 
ز دوده دل و مغز جانش زبد 
چو پردخته شد هیربد را بخواند 
سخن های شایسته چندی براند 
چنین گفت با هیربد ماهروی 
كز ایدر برو با سیاوش بگوی 
بیامد دمان هیربد گفت زود 
همان گفت اندر شبستان شنود

استاد جلیل دوستخواه (5): هیربد را عنوان گروهی از پیشوایان دینی می داند كه به كارهای آموزشی می پرداختند و بعدها این واژه مترادف با موبد به كار رفته است. اشاره می كند كه موبد(اوستا"مغو پئیتی" و در پهلوی "مغوپت") عنوان پیشوایان دینی زرتشتی است.

دانشنامه مزدیسنا(6) : ... در ایران باستان پیشوایان دینی استاد و آموزگار بودند یا به عبارت دیگر تربیت و تعلیم مردم با آنان بوده بی مناسبت نبوده كه آنان در آن واحد كه آتربان نامیده می شدند هیربدان هم خوانده شدندو تنسر پیشوای معروف عهد اردشیر بابكان هیربدان هیربد خوانده شد، در ادبیات فارسی هیربد كلمه مترادف موبد است. 
موبد از گروه پیشوایان دینی (هیربد- دستور- موبد و غیره) است. موبد را در اوستا مغو در فارسی باستان مگو و در پهلوی مغوپت گویند موبدان یا مغان در اصل قبیله ای از سرزمین ماد بودند كه پیشوایان روحانی فقط از میان آنان برگزیده می شدند این برتری هماره با این گروه از مردم ماد بودو پیشوایان به نام آن قبیله و خاندان مغوپت نامیده می شدند و تا كنون همین نام پایدار مانده موبد گوییم.(7) 
نوشته های قدیمی تر پیشوایان دینی زرتشتی را نسبت به نقش و جایگاهی كه كه در جامعه و بین مردم داشته اند بررسی و آنها را چنین نگاشته اند.

آیینه آیین مزده یسنی (8): پیشوایان كیش مزده یسنی را نخست دستور گویند و دستور را آرش دانا و پیشوا و ... كنكاش آور پادشاه می باشد و دستور بزرگترین پیشوایان آن شهر باشد و او چنان باید از پرخیده و اپرخیده و سخنان خدایی و دانش و خرد آراسته باشد كه به نكوكرداری و راست گفتاری و درست پنداری و خداشناسی سرآمد مردم آن شهر و كشور باشد، دوم پیشوایانی كه در زیر یاسه و پرمان دستورند آنها را موبد گویند و آرش موبد داناست و موبد باید همه دانش كیش و آیین را آموخته و در منش و گوشن و كنشن راست و پاك بوده كار او خدایی باشد نه جهانی. 
موبد و هیربد را در اوستا یك آرش است و اینكه دو گونه نام دارند بدان شوه است كه چون كسی اوستاها را جز وندیداد دانسته منش و گوشن و كنشن خود را برابر آیین مزدیسنی راست و پاك و بی آلایش دارد و خواهد به پایه موبدی رسد با داشتن این فروزگان هیربد نامیده شود و چون وندیداد و دیگر یاسه های بایسته آیین را به رسایی رساند موبد نامزد می گردد كه بتواند پیشوایی كند.

دستور خورشید دابو(9): موبد آتش ورهرام وادیاو در بمبئی و استاد پهلوی و اوستا در رساله، خود رسیدن به مرحله پیشوایی در دین زرتشتی را گذراندن سه مرحله می داند نخستین مرحله ناور است و ناور شبیه واژه ناوی است . ناور مقامی است كه باید به رموز مراسم یزشنی كاملا آشنا باشد ، آمادگی مراسم انتصاب به این مقام یك ماه طول می كشد پس از گذراندن آزمایش به هیربد نامور می گردد واژه اوستایی آن "ایتراپائی تی" می باشد مراد آنكه در آیین اشویی و پاكی سرآمد است هیربد آموزش مرحله دوم را باید بگذراند كه آن‌را مراتب نامند. دراین آزمایش باید رموز كامل برگزاری مراسم وندیداد و تشریفات بزرگ دینی را نیز یاد بگیرند پس از توفیق او را موبد گویند. 
مرحله سوم یوژداثرگر است موبد پس از تمرینات كامل و آزمایشات سخت ، تشریفات دینی در صورت توفیق به رتبه یوژداثری نایل می گردد آنگاه می تواند درجات پیشوایی را به 
موبدزادگان حوزه خویش عطا نماید، رییس یك پرستش گاه را كه هیربدان ، موبدان و یوژداثرگرها در آنجا به كار مشغولند دستور می نامند.

استاد رشید شهمردان در یكی از نوشته های خود (10) به زندگی نامه دستورانی اشاره می كند كه نقش سازنده و ارزشمندی در تاریخ دینی زرتشتی ، گردآوری متن های اوستا، تنظیم اوستا برای نیایش و بیان اندرزهایی دینی داشته اند از آن جمله می توان به دستور آذرباد ماراسپند- دستور آذركیوان- دستور سهرابجی- دستور بهرام كرمانی- دستور بهمن – دستورجاماسب آسا- دستور جاماسب ولایتی- دستور داراب- دستور رستم جی سنجانا- دستور ملا فیروز- دستور ملا كاووس و دستور نوشیروان اشاره كرد. 
ایشان در گزارش خود از موبدانی نیز یاد می كنند كه در گسترش و پویایی دین زرتشت همت داشته اند و با بهترین شیوه مراسم دینی را انجام داده و در سخت ترین شرایط با كلامی شیوا اوستا را زمزمه كرده اند و آتش را كه نماد مهر و پاكی و راستی است در آتشكده ها پرستاری كرده اند موبد هوشیار موبد سروش – موبد خداجوی – موبد خوشی- موبد برزو- موبد بهرام- موبد جمشید- موبد خدابخش و موبد منوچهر كیقباد از آن گروه بودند. استاد شهمردان در یادی كه از فرزانگان زرتشتی كرده اند همچنین به هیربدانی اشاره می كنند كه آموزش های دینی را به مردم رسانده و استاد اوستا و متون پهلوی بوده اند.

هیربد تنسر: در زمان اردشیر بابكان از جانب شاهنشاه مامور باز نگری در آیین های زرتشتی بود و نامه های پراكنده اوستا را گردآوری كرد. 
هیربد اردای ویراف:از برگزیدگان معروف زرتشتی در زمان اردشیر بابكان و گزارشی از عالم پس از مرگ را از اندیشه های خویش برجا گذاشت. 
هیربد اسفندیار:پور هیربد هوشنگ – پور هیربد ملاجاماسب شاعر پارسی مقیم نوساری (هند) كه جدش ملاجاماسب مورد لطف و مهربانی جهانگیر، شاهنشاه هند قرار گرفته است. 
هیربد خدابخش: پور هیربد جاماسب – پور هیربد نوشیروان پورجاماسب پور دستور كاووس معروف به استاد و از نژاد نوروز زنده دانشمند و شاعر زرتشتی مقیم قریه مباركه حومه تفت یزد بوده است مردی دیندار و از طرف مردم به نگاهبانی آتش برگزیده می شود. او رساله ای به نام دین مسئله دارد كه در زمان یكی از شاهزادگان قاجار در یزد تنظیم شده شرح و پاسخی برای اتهام آن زمان در مورد نسبت كفر و زندقه به گروه زرتشتیان در یزد است .

در حاشیه گزارش: هرچند در سده گذشته از آموزگارانی یاد شده است كه آداب ،اخلاق، فرهنگ و آموزش های دینی را به دیگران رسانده اند ولی به شكل رسمی از رتبه هیربدی و نام هیربد كه آغازگر مقام موبدی در نوشته ها آمده برخوردار نبوده اند. 
انجمن موبدان تهران در راستای پرورش آموزگاران آگاه به دین اقدام و از سال 1380 نخستین دوره آموزش هیربدی را آغاز نمود. 
در نخستین دوره از آموزش با بهره گیری از برنامه هایی كه در برخی از مراكز آموزش زرتشتی تدریس می شوند(11) به سرپرستی موبد كورش نیكنام برای سه ترم متوالی برنامه ریزی شد. برابر آگهی مهر ماه 1380 انجمن موبدان تهران 46 نفر از جوانان همكیش در این دوره شركت كردند. در ترم اول 16 واحد از 50 واحد درسی در طرح درس دین آموزان گنجانده شد.(12) 
ترم اول از بهمن ماه 1380 آغاز و تا خرداد 1381 ادامه داشت، محل تشكیل كلاس ها ساختمان جمشید (13) بود كه به یاری مادی و معنوی خیر اندیش ارجمند موبد مهربان جمشید زرتشتی زیر نظر انجمن موبدان آغاز به كار نمود. آزمون های عملی و كتبی ترم اول در روزهای 27 و 28 تیر ماه 1381 برگزار و 18 نفر از دین آموزان دوره هیربدی برتر شناخته شدند كه با برنامه ریزی و انتخاب واحدهای جدید از مهرماه ترم دوم را در پیش خواهند داشت. 
آموزش دیدگان در صورت موفقیت ، عنوان هیربد به معنای آموزگار دینی را كسب خواهند كرد كه پس از تكمیل آموزش به پایه هیربد برابر آنچه كه در آغاز آمد سرافراز گردند. 
كورش نیكنام، عضو انجمن موبدان تهران: فروهر، امرداد و شهریور 1381


پی نوشت ها: 
1- مهریشت بند 116 فروردین یشت بند 105 یسنا 26 بند 7 
2- علی اكبر دهخدا لغت نامه دهخدا انتشارات دانشگاه تهران 
3- دكتر محمد معین فرهنگ معین (جلد چهارم) 
4- دكتر محمود زنجانی فرهنگ جامع شاهنامه انتشارت عطایی 1372 ص 1074 
5- جلیل دوستخواه اوستا(جلد دوم) انتشارات مروارید چاپ سوم 1375 ص 1088 
6- موبد دكتر جهانگیر اشیدری دانشنامه مزدیسنا نشر مركز 1371 ص 504 
7- همان ،صفحه 439 
8- ارباب كیخسرو شاهرخ آینه آیین مزدیسنی چاپ آفتاب چاپ سوم 1377 ص 77 
9- دستور خورشید دابو دانستنی های آیین زرتشتی برگردان رشید شهمردان چاپ خواجه 1358 ص 17 
10- رشید شهمردان، تاریخ زرتشتیان ، فرزانگان زرتشتی انتشاران فروهر 1363 
11- در دانشكده های دینی سپنتا ، كاما آتورنان و دانشكده زرتشتیان سنجان درس هایی مانند سرایش موزون گات ها , تفسیر گات ها ، سرایش اوستا، فلسفه زرتشت، استوره و ایزدان زرتشتی چگونگی انجام مراسم دینی، فن بیان و سخنرانی، روان شناسی، زبان انگلیسی ، فلسفه تطبیقی ادیان، فرهنگ سنتی آداب و رسوم زرتشتی و ..... گنجانده شده است . 
12- در كلاس های ترم اول كه در روزهای آدینه هر هفته از ساعت 8 بامداد تا 14:30 ادامه داشت درس های تاریخ زرتشتیان معاصر (موبد دكتر جهانگیر اشیدری) جهان بینی اشو زرتشت (موبد دكتر اردشیر خورشیدیان) اوستا (موبد مهندس مهربان فیروزگری) سرایش موزون و تفسیر اهنودگات(موبد كورش نیكنام) استوره و ایزدان ایرانی (دكتر كتایون مزداپور) دین دبیره (دكتر رستم وحیدی) فلسفه زرتشت (دكتر كورش نیكنام) تاریخ ایران باستان (خسرو خواجه نوری) روان شناسی خلاقیت(علی شمیسا)گنجانده شده بود. 
13- ساختمان جمشید در خیابان حافظ ، كوچه بامشاد واقع شده است ، این بنا اهدایی برادران خیراندیش روانشاد موبد فریدون بهمن زرتشتی و موبد مهربان جمشید زرتشتی به سازمان جوانان زرتشتی (فروهر) در سال 1366 است كه به نامگانه پدرشان روانشاد موبد جمشید و مادرشان استاد فرنگیس ساخته شده است.

 

برگرفته از

 http://www.kniknam.com

- See more at: http://www.dinebehi.com/pe/index.php/2012-05-27-20-15-10/115-2012-05-28-18-16-03#sthash.ujQrENNz.dpuf

منبع اصلی مطلب : گفتار نیک ، پندار نیک ، کردار نیک
برچسب ها : موبد ,هیربد ,دستور ,زرتشتی ,دینی ,آموزش ,پیشوایان دینی ,موبد دكتر ,انجمن موبدان ,ایران باستان ,دینی زرتشتی ,دكتر جهانگیر اشیدری ,مهربان جمشید زر
اشتراک گذاری: این صفحه را به اشتراک بگذارید

پولوم : هیربد


آیات اوســتا در بارۀ تسلط بر نفس

:: آیات اوســتا در بارۀ تسلط بر نفس
تواناترین کس آن است که با هوا وهوس خود جنگیده واین پنج عیب را از خود دور دارد:آز وخشم وهوس وننگ وناسپاسی ( مینوخرد باب 41 پرسش 40 بند 9-11).

گوهرِ نیک ومنشِ پاک وخصلت هر کس، آنگاه ظاهر شود که چون خواهشهای نفسانی وهواوهوس وخشم وغضب اورا به هیجان آورد، بتواند با صفاتِ نیک وارادۀ قوی، خود را نگهدارد (مینو خرد پرسش 15بند 24-20).

ای سروش، ای فرشتۀ اطاعت وبردباری، مـارا پناه ده، تا در مقابلِ حملاتِ دیوِخشــم وکین اســتوار مانیم (سروش یشت سرشب یسنا 57بند24).

سحر گاهان خروس بانگ زده گوید: ای مردم، برخیزید وبــهترین راسـتی ودرستی را بستایید، نمازِ "اشم وهـو"را بجای آورید ودیو کاهلی را از خود دور سازید، آن دیو که می خواهد شمارا به خواب فرو برد (وندیداد18بند15).

من همواره با دیو سســتی وتنــبلی ســتیزه خواهم کرد، زیرا بیــکاری وکاهلــی مارا نزار ورنــجور می سازد(وندیداد 11 بند 9).

ای زرتشتی، دست وپا وهوش وخردِ خود را برای انجامِ وظایف خود نسبت به دیگران مهیا دار واز هر کارِ بیجا وبی هنگام خود داری کن وهمواره در انجامِ کارِ نیک ودستگیری بیچارگان وبینوایــان استوار باش (ویسپرد 15بند1).

از آنــجایی که در جـهانِ مــادی " شــهریــور"  نمــایــندۀ قــدرت ونـــیرومــندی اســت، در اوســتا می فرماید:"داد وآیینِ شــهریــور، نیرومـــتندی  وآ زادیِ  کار وپیشــه است ، پس در راه ســروری  وتوانــگری بــکوشــید وشـــهریاران وسـرورانِ نیــک ودادگـــر را، فـرمـان برید وگـرامی دارید.از درســت کاری خواسته  اندوزید .کار وپیشۀ نیک وسودمند فراگیرید .از گدایی وبیکاری دوری کنید . برخواستۀ(مال، دارایی) دیگران دســت مــیازید ورشــک مبرید.ابزار جنـگی وکشــاورزی وزریــنه وسیمینه ومسینه وبرنجینه را پیوسته پاک نگهدارید تا زنگ نزند وپیوسته به کار آ ید.

منبع اصلی مطلب : گفتار نیک ، پندار نیک ، کردار نیک
برچسب ها :
اشتراک گذاری: این صفحه را به اشتراک بگذارید

پولوم : آیات اوســتا در بارۀ تسلط بر نفس